The third program block, Silence, focuses on the possibilities of silence as a space for connection, knowledge transmission, and resistance. It invites us to be more attentively present and to make room for complexity and nuance. In many cultural traditions, information is conveyed not only through words but also through rhythm, gestures, or shared moments. Opacity — the right not to be fully understood — protects personal and collective stories from simplification or appropriation. Where Western frameworks of thought often expect clarity and explanation, silence opens up a different way of listening and learning. In this way, silence becomes a powerful means of resistance, a way of preserving and passing on knowledge outside dominant systems. It shows that not everything needs to be visible or explainable to be meaningful. In this context, silence can expand our perception of time, space, and community.
© Foto LNDWstudio
Silence
Het programma Silence zoomt in op stilte: als ruimte voor verbinding, het delen van kennis en als een vorm van verzet. Stilte nodigt uit om bewuster aanwezig te zijn en open te staan voor complexiteit en nuance.
In veel culturen wordt kennis niet alleen doorgegeven via taal, maar ook via ritme, gebaren en gedeelde ervaringen. Soms hoeft, of mág, niet alles volledig uitgelegd worden. Dit noemen we opacity: het recht om niet helemaal begrepen te worden. Een manier om verhalen te beschermen tegen versimpeling of toe-eigening.
Waar in westerse denkwijzen vaak de nadruk ligt op duidelijkheid en uitleg, opent stilte een andere manier van luisteren en leren. Stilte kan een krachtig alternatief zijn, een stille vorm van verzet die ruimte biedt aan andere stemmen en manieren van weten. Het kan een krachtige vorm van verzet zijn: een manier om kennis te bewaren en door te geven buiten dominante systemen om.
Met Silence ontdek je dat betekenis niet altijd zichtbaar of verklaarbaar hoeft te zijn. Stilte kan je blik op tijd, ruimte en gemeenschap verruimen.
Onderdeel van de tentoonstelling In Frequencies We Cannot Name: Language, Sound, Silence
Programma:
Tijdens Silence onderzoeken we stilte door:
- Rondleiding met focus op stilte door de tentoonstelling In Frequencies We Cannot Name: Language, Sound, Silence
Curatoren Mirthe Demaerel en Ilse Roosens nemen je mee langs werken uit de tentoonstelling die stilte elk op een eigen manier benaderen. Hoe ervaar je kunst als woorden tekortschieten? De rondleiding wordt ondersteund door een tolk Nederlandse Gebarentaal en is toegankelijk voor dove, slechthorende én horende bezoekers van alle leeftijden. - Luistersessie: Two Intersecting Loops of Silence
We luisteren samen naar de experimentele vinylplaat van Katja Mater, waarin stilte, ritme en tijd samenkomen. De plaat is niet alleen geluidsdrager, maar ook instrument en sculptuur. - Onthulling: Time is an Arrow, Error
Op het plein van de Nes onthullen we in stilte een nieuwe poster van Katja Mater in een speciaal posterframe in de publieke ruimte. De poster maakt deel uit van de reeks PLAKT: een project dat onderzoekt wat het betekent om kunst in de openbare ruimte te tonen. Een gezamenlijk moment, zonder woorden, in de openbare ruimte. - Feestelijke toast!We sluiten het programma af met een feestelijk drankje om de tentoonstelling In Frequencies We Cannot Name: Language, Sound, Silence en het programma Silence te vieren.
Het programma begint om 15:00 uur.
Katja Mater, Two Intersecting Loops of Silence (2025)
De experimentele dubbelzijdige 10-inch vinylplaat Two Intersecting Loops of Silence maakt van stilte ritme en van tijd iets tastbaars. Het werk verandert de vertrouwde vinylplaat van een geluidsdrager in een soort instrumentele sculptuur die tijd letterlijk laat ronddraaien.
Kant A bevat twee vergrendelde, stille groeven, elk rond een eigen middelpunt: één in het midden en één iets uit het midden. Als je de plaat vanaf een van deze gaten afspeelt, kruisen de groeven elkaar en ontstaat er een puur mechanisch tikkend geluid, dat doet denken aan het verstrijken van seconden. Er is geen geluid opgenomen; het ontstaat alleen door het draaien van de plaat. Naarmate de groeven slijten en krassen krijgen, verandert ook het ritme.
Kant B benadert de plaat als een beelddrager. In plaats van geluid heeft Mater een tekening direct in de koperen laag van een DMM-masterplaat geëtst. Zo wordt een klokachtig beeld omgezet in een analoge, voelbare afdruk. Tijdens het afspelen brengt de draaiing van de plaat deze tekening in beweging: niet wijzers, maar gezichten draaien rond.
Ook het maakproces was net zo experimenteel als het concept. Elke technische stap week af van de gebruikelijke vinylproductie: twee middengaten, kruisende en excentrische stille groeven, etsen op DMM-platen en persen zonder labels. Het kostte meer dan vijf jaar, talloze tests en gesprekken met mastering engineers en perserijen in heel Europa om partners te vinden die dit werk konden realiseren.
Two Intersecting Loops of Silence is een onderzoek naar tijd, geluid en waarneming, waarin conceptuele ideeën en materiaalexperiment samenkomen. Het stelt de vraag wat het betekent om tijd “op te nemen” en hoe tijd zichtbaar en hoorbaar wordt door beweging.
De genummerde oplage van 200 exemplaren wordt uitgebracht door Futura Resistenza, een label dat zich beweegt tussen performance, muziek en beeldende kunst. Elke hoes is met de hand gedrukt met drie verschillende proefplaten, waardoor elk exemplaar een uniek kunstwerk is.
Katja Mater, Time is an Arrow, Error (2020)
Katja Mater onderzoekt hoe wij de wereld zien en begrijpen. Ze werkt met fotografie, film, tekeningen, installaties en performance, en toont vaak momenten die te snel, te klein of te subtiel zijn om normaal opgemerkt te worden. Ze ziet fotografie en film niet louter als middelen om realiteit vast te leggen, maar als instrumenten die bepalen wat we zien. Door media te stapelen, uit te rekken en te combineren, richt Mater zich op wat zich tussen het zichtbare en het verborgen bevindt. Zo daagt ze het idee uit dat een foto of video simpelweg één enkel moment vastlegt. Haar werk biedt nieuwe manieren om tijd, ruimte en perceptie te begrijpen, met beelden die tegelijk kunnen zijn én niet zijn — balancerend tussen informatie en interpretatie.
In haar reeks Time is an Arrow, Error (2020) legt Mater een fascinatie bloot met mechanische tijd en haar beleving. De reeks bevat 79 beelden, waarin klokken worden gecombineerd via spiegeling en veelvuldige belichtingen van verschillende klokgezichten om het idee van tijd én diens onnauwkeurigheid over te brengen. Elke print vervaagt grenzen tussen klokken als objecten die tijd meten, en tijd als ervaring die vervormd, vertraagd of versneld wordt afhankelijk van perspectief en context.
Tijdens Silence plakken we een poster van Mater in een speciaal posterframe in de publieke ruimte. Het werk is vervolgens een maand lang te zien op het Nesplein.
De poster maakt deel uit van de reeks PLAKT: een project dat onderzoekt wat het betekent om kunst in de openbare ruimte te tonen. Time is an Arrow, Error nodigt uit om na te denken over hoe we tijd ervaren versus hoe we tijd meten.
In een stedelijke context krijgt dit beeld een extra lading. Klokken zijn overal — op stations, overheidsgebouwen en torens. Ze brengen ritme, structuur en een gevoel van controle. Maar wanneer een klok vervormd raakt, zoals in het werk van Mater, begint dat vaste idee van tijd te schuiven. In een gejaagde samenleving, waarin tijd vaak gelijkstaat aan productiviteit en elke seconde telt, roept zo’n vervormd klokbeeld vragen op. Wat als tijd niet alleen iets is om te meten, maar ook om te ervaren? Misschien nodigt het werk uit om te vertragen, om ruimte te laten voor het onverwachte, en om zowel het zichtbare als het onzichtbare te erkennen.
Ontdek de tentoonstelling:
Prijzen | Pay-what-you-can
We proberen het programma Silence zo toegankelijk mogelijk te maken voor zoveel mogelijk mensen. Dankzij pay-what-you-can koop je een kaartje voor een prijs die jij zelf bepaalt.
Hoe werkt pay-what-you-can?
Bij de kaarten vind je een reeks prijzen terug waaruit je zelf kan kiezen (0, 5, 7,5 of 10 euro). Past een lager tarief bij jouw financiële situatie? Dan ben je vrij om daarvoor te kiezen. Kun je je iets meer veroorloven? Dan ondersteun je de anderen die minder kunnen betalen. Bedankt voor je solidariteit!
Let op! Dit programma heeft wel een beperkte capaciteit.