Sammy Baloji onderzoekt sinds 2005 de gelaagde en gedeelde geschiedenis en herinneringen van de Democratische Republiek Congo en België. Zijn werk richt zich in het bijzonder op het culturele, architecturale en industriële erfgoed van de regio Katanga, en op een kritische reflectie over de impact van de Belgische kolonisatie door de jaren heen. Door het verleden tastbaar te maken, tracht hij het heden beter te begrijpen en de toekomst met hernieuwde kracht tegemoet te treden.
Hij beschouwt zichzelf als een multidisciplinair kunstenaar. Naast fotografie creëert hij installaties en films. In de voorbije twintig jaar presenteerde hij zijn werk op talrijke locaties, zowel in België als internationaal. Sinds de lente van 2025 zijn twee van zijn sculpturen permanent te zien in de publieke ruimte: één aan de Schelde in Antwerpen (in opdracht van Kunst in de Stad – Middelheimmuseum) en één in het Arenbergpark in Heverlee, Leuven (in opdracht van de KU Leuven).
Zijn meest recente tentoonstellingen vonden plaats in het National Museum of Contemporary Art Athens (EMST, Athene, 2025) en in Goldsmiths Centre for Contemporary Art (CCA, Londen, 2024). Voor verschillende internationale biënnales creëerde hij nieuw werk, waaronder de Sharjah Biennale (2023), de Venice Architecture Biennale (2023) en de Abu Dhabi Biennale (2024). Naast zijn eigen artistieke praktijk zet hij zijn studio ook in voor het cureren van tentoonstellingen waarin werk van andere kunstenaars en onderzoekers wordt samengebracht rond thema’s die ook in zijn eigen onderzoek centraal staan. Voorbeelden hiervan zijn Kinshasa (N)Tongo (2022) in KANAL Centre Pompidou, Style Congo. Heritage & Heresy (2023) in CIVA en Unextractable: Sammy Baloji invites (2023) in Kunsthalle Mainz.
In februari 2025 ging zijn eerste langspeelfilm The Tree of Authenticity in première op het International Film Festival Rotterdam. Sinds 2024 richt hij zich ook op de artistieke leiding van muziekperformances. Missa Utica ging in première op Kunstenfestivaldesarts (2024), en Le Père Sauvage. A Poetic Memento of K(C)ongo werd recentelijk gepresenteerd in de Henry LeBoeufzaal in coproductie met BOZAR (2025).
Daarnaast rondt hij momenteel zijn PhD in de Kunsten (Sint Lucas Antwerpen) af. Zijn doctoraat, getiteld Contemporary Kasala and Lukasa: towards a Reconfiguration of Identity and Geopolitics, onderzoekt de creatie van nieuwe ‘memory devices’ gebaseerd op de kasala — een ceremonieel gedicht — en de lukasa — een geheugenbord gebruikt in rituele contexten door verschillende Luba-groepen in de Democratische Republiek Congo. Het onderzoek gebeurt in samenwerking met Sint Lucas Antwerpen, de Universiteit Antwerpen en de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen.
Tot slot is Sammy Baloji medeoprichter van Collectif Picha, een culturele en artistieke vereniging in Lubumbashi. Sinds 2008 richt het collectief zich op de verspreiding en promotie van hedendaagse kunst via onderzoek, ontmoetingen en uitwisselingen, artistieke residenties, ondersteuning van jonge kunstenaars (Ateliers Picha) en de organisatie van de Biënnale van Lubumbashi.